Seleniýanyň senagatda ulanylyşy nämelerde?

Elektronika senagaty
Selen fotosensitiwlik we ýarymgeçiriji häsiýetlere eýedir we köplenç elektronika senagatynda fotoelementleri, fotosensorlary, lazer enjamlary, infragyzyl kontrollerleri, fotoelementleri, fotorezistorlary, optiki gurallary, fotometrleri, düzeltijileri we ş.m. öndürmek üçin ulanylýar. Elektronika senagatynda seleniň ulanylyşy umumy islegiň takmynan 30% -ni düzýär. Ýokary arassa selen (99.99%) we selen garyndylary fotokopilerdäki esasy ýagtylygy siňdirýän serişdeler bolup, ýönekeý kagyz kopiler we lazer presleri üçin fotoreseptorlarda ulanylýar. Çal seleniň möhüm aýratynlygy, onuň adaty ýarymgeçiriji häsiýetlerine eýe bolmagy we radio tolkunlaryny anyklamak we düzeltmek üçin ulanylyp bilinmegidir. Selen düzeltijisi ýüke garşylyk, ýokary temperatura garşylyk we gowy elektrik durnuklylygy häsiýetlerine eýedir.

Aýna senagaty
Selen gowy fiziki reňksizleşdiriji serişde bolup, köplenç aýna senagatynda ulanylýar. Eger aýna çig malynda demir ionlary bolsa, aýna açyk ýaşyl reňkde bolar we selen metal ýalpyldawukly gaty maddadyr, az mukdarda selen goşmak aýnany gyzyl, ýaşyl we gyzyl reňkde edip, biri-biriniň üstüni ýetirip, aýnany reňksiz edip biler, eger aşa köp selen goşulsa, meşhur ýakut aýnany - selen aýnasyny ýasap bilersiňiz. Selen we beýleki metallar aýnany dürli reňkler, ýagny çal, bürünç we gülgüne reňkler bilen üpjün etmek üçin bilelikde ulanylyp bilner. Binalarda we awtoulaglarda ulanylýan gara aýnada hem selen bar, bu bolsa ýagtylygyň intensiwligini we ýylylyk geçiş tizligini peseldýär. Mundan başga-da, selen aýnasy çatrykdaky gyzyl çyranyň abajuryny öndürmek üçin hem ulanylyp bilner.

Metallurgiýa senagaty
Selen polatlaryň işleýiş ukybyny ýokarlandyryp bilýär, şonuň üçin ol köplenç metallurgiýa senagatynda ulanylýar. Çuýun, polat we mis garyndylaryna 0,3-0,5% selen goşmak olaryň mehaniki häsiýetlerini gowulandyryp, gurluşyny has dykyzlaşdyryp, işlenen bölekleriň ýüzüni has tekiz edip biler. Selen we beýleki elementlerden düzülen garyndylar köplenç pes woltly düzeltijileri, fotoelementleri we termoelektrik materiallary öndürmekde ulanylýar.

Himiýa senagaty
Selen we onuň birleşmeleri köplenç katalizatorlar, wulkanizatorlar we antioksidantlar hökmünde ulanylýar. Seleni katalizator hökmünde ulanmagyň ýeňil reaksiýa şertleri, arzan baha, daşky gurşawyň az hapalanmagy, bejerişden soňky amatlylyk we ş.m. ýaly artykmaçlyklary bar. Mysal üçin, elementar selen sulfit reaksiýasy arkaly elementar kükürdi taýýarlamak prosesinde katalizator bolup durýar. Rezin öndürmek prosesinde selen köplenç rezinanyň aşynma çydamlylygyny ýokarlandyrmak üçin wulkanizasiýa serişdesi hökmünde ulanylýar.

Saglygy goraýyş pudagy
Selen haýwanlarda we adamlarda käbir antioksidant fermentleriň (glutation peroksidaza) we selen-P belogynyň möhüm bölegi bolup, ol adamyň immunitetini, rak keselini, aşgazan kesellerini, ýürek-damar we beýni-damar kesellerini, prostata kesellerini, görüş kesellerini we ş.m. gowulandyryp biler, şonuň üçin selen lukmançylyk ulgamynda selen ýetmezçiligi sebäpli ýüze çykýan dürli keselleri bejermek we ýeňilleşdirmek üçin giňden ulanylýar. Selen adam bedeni üçin zerur bolan mikroelement bolany we adam saglygyna möhüm täsir edýändigi sebäpli, saglygy goraýyş pudagy malt selen ýaly dürli selen goşundy önümlerini işläp çykarmaga başlady.

Başga programmalar
Oba hojalyk önümçiliginde selen topragyň selen ýetmezçiliginiň ýagdaýyny gowulandyrmak we ösümlikleriň ösüşini höweslendirmek üçin döküne goşulyp bilner. Selen kosmetikada hem ulanylýar we selen saklaýan käbir kosmetik serişdeleriň garrama garşy täsiri bar. Mundan başga-da, örtük erginine selen goşmak örtük bölekleriniň daşky görnüşini gowulandyryp biler, şonuň üçin ol hemörtük senagatyna ulanyldy.